زمانیکه شما وارد دنیای تجارت بین الملل میشوید، چه در بحث واردات کالا و چه در بحث صادرات کالا مطمئنا باید در مورد مفاهیم، قواعد و قوانین این حیطه دانش و اطلاعات کافی را داشته باشید. داشتن دانش لازم و به روز بودن به شما کمک میکند که این فرآیندهای پیچیده صادراتی و وارداتی را به راحتی طی کنید و به هدف خودتان برسید. از مهمترین معیارها برای فعالیت حرفهای در مباحث بازرگانی، مطلع بودن از معانی عبارات و کلمات تخصصی این حوزه میباشد.
مقدمه
امکان ندارد که شما در مبحث واردات و صادرات ورود کنید و متوجه نشوید که در هر دو حالت، شما با ادارهای به نام گمرک سروکار دارید. تمامیه واردات و صادرات قانونی هر کشوری باید از مبادی رسمی آن کشور صورت بگیرد که زیر نظر مستقیم گمرک آن کشور است. ابتدایی ترین عبارتی که با آن برخورد خواهید کرد، عبارت رویه گمرکی (به انگلیسی Customs Procedure) میباشد. رویه گمرکی چیست؟ معنی رویه گمرکی به صورت ساده چیست؟ منظور ما از طی کردن رویه گمرکی در مباحث بازرگانی چیست؟ رویه گمرکی در ایران به چه صورت است؟ اینها سوالاتی هستند که برای ما در مورد این عبارت مطمئنا پیش میآید.
تعریف رویه گمرکی
در یک جمله ساده اگر بخواهیم رویه گمرکی را تعریف کنیم میتوانیم چنین بگوییم که:
به تمام روش ها، قوانین و مقررات مربوط به صادرات و واردات کشور رویههای گمرکی گفته میشود. باید در نظر داشته باشیم که این عبارت در عین تعریف ساده، بسیار پیچیده و گسترده است. در ادامه به صورت دقیقتر به توضیح و انواع آن میپردازیم.
انواع رویههای گمرکی
با توجه به گستردگی و تنوع رویههای گمرکی، برای درک بهتر و جامعتر، در ایران میتوان انواع آن را به سه دسته اصلی تقسیم کرد. این سه دسته به شرح زیر میباشد:
۱. وارداتی: کالاهای وارداتی به کشور را شامل میشوند.
۲. صادراتی: کالاهای صادراتی از کشور را شامل میشوند.
۳. سایر رویهها: رویههایی که در دو دسته بندی بالا قرار نمیگیرند در این گروه جای می گیرند.
رویههای گمرکی وارداتی
کالاهایی که به طور کلی وارد گمرکات کشور میشوند، در یکی از دسته بندی های زیر اظهار میگردند:
– ورود قطعی
نوعی رویه گمرکی است که برای کالاهای وارداتی جهت استفاده در داخل کشور می باشد.
– ورود موقت
نوعی رویه گمرکی میباشد که براساس آن کالاهای خاصی میتوانند تحت شرایطی خاص به طور موقت، به کشور وارد شوند. این کالاها باید ظرف مدت معینی که تعیین و ابلاغ میشود، بدون هیچ تغییری از کشور خارج شود.
– ورود موقت برای پردازش
نوعی رویه گمرکی است که با استفاده از آن میتوان کالایی را به کشور به صورت موقت وارد کرد تا به نوعی روی آن پردازشی قرار بگیرد (ساخت، تکمیل، تعمیر یا فرآوری) و سپس از کشور صادر شود.
– کالاهای مرجوعی
در این نوع رویه گمرکی کالای وارد شده به کشور و موجود در گمرک را تا زمان فروش، میتوان به عنوان کالاهای مرجوعی اظهار و با پرداخت هزینه گمرکی ترخیص کرد.
– ترانزیت و عبور داخلی
در رویه گمرکی ترانزیت و عبور خارجی، کالایی تحت نظارت گمرک از یک گمرک به کشور وارد شده و از گمرکی دیگر خارج میشود تا به مقصد خود برسد یعنی فقط از قلمرو کشور عبور میکند
– ترانزیت و عبور خارجی
در این نوع از رویه گمرکی کالایی تحت نظارت گمرک بدون اینکه عملیات و تشریفات گمرکی روی آن انجام شده باشد، از یک گمرک به یک گمرکی دیگر یا محلی که تحت نظارت گمرک میباشد جا به جا میشود و در مقصد نهایی پردازش و مورد عملیات گمرکی قرار میگیرد.
رویههای گمرکی صادراتی
کالاهایی که از طریق گمرکات کشور به خارج صادر میشوند را میتوان در دسته بندی زیر اظهار کرد:
– صدور قطعی
رویه گمرکی صدور قطعی مربوط به کالاهایی است که مستقیما از کشور به خارج جهت فروش و مصرف صادر میشوند.
– صدور موقت
نوعی رویه گمرکی است که با استفاده از آن کالاهایی برای اهداف معین (ساخت، پردازش، تعمیر، تکمیل، شرکت در نمایشگاه) از کشور خارج میشوند یا مثلا وسایل نقلیه که برای استفاده شخصی و تردد بین ایران و کشورهای دیگر از کشور خارج میشوند و یا ماشین آلات و تجهیزات برای انـجام خدمات فنی و مهندسی که به طور موقت از کشور خارج میشوند و بعد از مدتی به کشور بازگردانده میشوند .
سایر رویههای گمرکی
– مرسولات پستی بین المللی
– پیک و بسته های سیاسی
– کالای مسافری
– فروشگاه های آزاد
– وسایل نقلیه برای مقصد های خارجی
– رویه انتقالی
– کابوتاژ (کران بری)



