شبکه های صادراتی مجموعهای از روابط هستند که به کسبوکارها برای فروش محصولاتشان یاری میرسانند. کسبوکارهای بزرگ برای تسهیل امر فرایند صادرات اقدام به ایجاد نمایندگی، دفتر و یا حتی کارخانه در کشورهای دیگر مینمایند. این سیاستها گاهی توسط دولتها برای حمایت از صنایع کوچک و متوسط نیز به اجرا در میآید.
برای مثال ممکن است دولتها برای حمایت از صنایعدستی و محلی اقدام به دایر کردن خردهفروشیهایی در نقاط مختلف جهان نمایند. البته مسائل قانونی را نیز نباید ازنظر دور داشت. برخی سختگیریهای قانونی در بعضی از کشورها نیز سبب شده تا شرکتها به فکر انتقال بخشی از کارخانه خود به خارج از کشور بیفتند و در حقیقت اقدام به ایجاد یک شبکه صادراتی کنند. برای مثال قوانین سختگیرانه محیطزیست در اروپا سبب شده بسیاری از کارخانههای تولید سیمان در کشورهای اروپایی تعطیل شده و به کشورهای درحالتوسعه منتقل شوند.
از دیگر از مزایای وجود شبکه صادراتی قوی انعطافپذیری و عدم آسیب جدی در بحرانهای منطقهای و محلی است. برای مثال بعد از سونامی ویرانکننده سال ۲۰۱۲ ژاپن شرکتهای ژاپنی با مشکلات زیادی برای تأمین و تولید روبرو شدند اما بسیاری از این شرکتها توانستند واحدهای خارجی خود را فعال نگهدارند و از تعطیلی کامل شرکت خود در زمان بحران و پسازآن جلوگیری کردند.
یکی دیگر از مزایای شبکه های صادراتی بینالمللی نزدیک شدن شرکت به بازارهای گوناگون و رقابتی است که خود موجب افزایش کارایی و بازارشناسی بهتر در داخل شرکت میشود. بدون تردید شناخت بازار و پیشبینی آینده آن، یکی از دغدغههای مهم مدیران است. مدیران در صورت داشتن شبکه صادراتی قوی میتوانند از تجربیات بازارهای گوناگون خود بهره ببرند و در سایر بازارهای خود از این تجربیات استفاده کنند. میتوان گستره شبکه های شرکتها را به چند دسته تقسیم نمود.
شبکه های صادراتی محلی
شعاع شبکه های صادراتی محلی در داخل مرزهای کشور است. در شبکه صادراتی محلی زیرساختهای مربوط به حمل و نقل ، تنوع خردهفرهنگها، سطح تکنولوژی، دانش نیروی انسانی و وسعت بازار محلی از عوامل تأثیرگذار هستند. شبکه های صادرات محلی امکان تولید و فروش کالا را در داخل مرزهای کشور هموار میسازند. البته این امکان وجود دارد تا محصولات به سایر کشورها نیز صادر شود که این کار معمولاً توسط واسطهها و بدون دخالت تولیدکننده انجام میگیرد. در این شیوه، تجاری که از بازارهای خارجی اطلاعات لازم را در اختیار دارند اقدام به خرید کالا کرده و پس از تصاحب کالا اقدام به صادرات مینمایند
شبکه های صادراتی منطقهای
شرکتهای بزرگ برای استفاده از مزیتهای نسبی و مطلق کشورهای همجوار، اقدام به تأسیس سکوهای صادراتی در این مناطق میکنند. برای مثال بسیاری از شرکتهای بزرگ دنیا در سالهای اخیر اقدام به تأسیس کارخانههای خود در کشور چین کردهاند تا از نیروی کار ارزان این کشور استفاده کنند. همچنین حملونقل و داشتن مرزهای آبی نیز میتواند دلیلی دیگر برای ایجاد این سکوها در کشورهای همسایه و منطقه باشد.
از سویی فرهنگ نزدیک اقوام در یک منطقه و نزدیک بودن زبان نیز در تقویت شبکه های منطقهای تأثیرگذار هستند. نکته قابلتوجه در این موضوع مهاجرتها در یک منطقه است. مهاجران میتوانند یک منبع مهم برای گسترش شبکه کشورها باشند. این شبکه خصوصاً برای اعضای خانواده مهاجران میتواند باارزش باشد. بهعبارتدیگر مهاجران یک فرصت برای اعضای خانواده خود هستند که میتوانند شبکهای باارزش به وجود آورند. پیوندهای خانوادگی به دلیل قوی بودن روابط میتوانند مورد اعتماد و قابلاتکا باشند
شبکه های صادراتی بینالمللی
معمولاً شرکتهای بزرگ و چندملیتی با ایجاد شبکه های صادراتی بینالمللی راه خود را برای نفوذ در بازارها هموار میسازند. این شبکه در مناطق مختلف جهان گسترده شده است و کسبوکار میتواند محصولات خود را کشورهایی که بازار مساعدی بهحساب میآیند به فروش برساند. شبکه صادراتی بینالملل در حقیقت مجموعهای از نودهای تقسیم شده در بهترین و ایدهآلترین نقاط جغرافیایی در سطح جهان است. کسبوکارهایی که دارای شبکه صادراتی بینالمللی هستند ابتدا بهترین مناطق را برای ایجاد نود انتخاب کرده و پسازآن شبکه صادراتی خود را شکل میدهند
شبکه های صادراتی جهانی
شبکه صادراتی جهانی عالیترین نوع شبکه صادراتی است و تقریباً در تمام کشورهای دنیا یک نود دارد تا محصولات را از طریق آن به فروش برساند و یا توزیع کند. شرکتهای زیادی نیستند که توانایی ایجاد شبکه صادراتی جهانی را داشته باشند. شاید بتوان کوکاکولا، ژیلت، و یا حتی سامسونگ را بهعنوان نمونههایی کامل از یک شرکت با شبکه صادراتی جهانی نام برد. این شرکتها محصولات خود را در بیش از ۲۰۰ کشور به فروش میرسانند
یکی از مزایای شبکه صادرات جهانی تولید محصولات استاندارد و با تولید انبوه است که منجر به صرفهجویی مقیاس میشود. این موضوع سبب میشود شرکتهایی که از روش صادرات جهانی استفاده میکنند مزیت قیمتی در مقابل رقبا پیدا کنند. این شرکتها میتوانند با سیاستهای بازاریابی یکپارچه خود، تبدیل به برندهایی باارزش در سطح جهانی شوند